Pierre Janssen: Idealist of standwerker?

Pierre Janssen in ‘Kunstgrepen’, ca. 1960

Pierre Janssen maakte met zijn tv-programma ‘Kunstgrepen’ een hele generatie Nederlanders vertrouwd met kunst. In een biografie, een documentaire en twee exposities komen ook zijn andere kanten naar voren.

(gepubliceerd in Trouw, 18 april 2017)

De naam Pierre Janssen is als die van Theo Koomen en G.B.J. Hiltermann. Spreek hem uit, en omstanders vanaf een bepaalde leeftijd komen in een melancholische stemming. Ze roepen eerst ‘ach!’, of ‘oh!’, en beginnen dan te praten over persoonlijke herinneringen aan de man in kwestie. Bij Janssen zijn dat vaak diens grote trillende handen en avonden met het hele gezin voor de televisie. En hoe hij mensen, gewóne mensen, enthousiast kon maken voor kunst. Continue reading Pierre Janssen: Idealist of standwerker?

John Berger (1926-2017)

Still uit Ways of Seeing, 1972, BBC

(gepubliceerd in Trouw, 4 januari 2017) John Berger keek de televisiekijker recht in de ogen, bij zijn televiserie ‘Ways of seeing’ uit 1972. Niet uit arrogantie of brutaliteit, maar omdat hij het liefst met iedere kijker in gesprek was gegaan. Het boek dat hij maakte bij de serie – in het Nederlands vertaald als Anders zien – geldt als een klassieker, de serie is inmiddels online te bekijken.
Continue reading John Berger (1926-2017)

Citaatkunstenaar Daan van Golden

Study A.G., 2005. Daan van Golden. Particuliere collectie

De teruggetrokken schilder Daan van Golden brengt voortdurend hommages aan zijn helden. Zijn bescheiden oeuvre laat zich lezen als een citatenboek. En daarin haalt hij ook zichzelf aan

(Portret, verschenen in Kunstbeeld no. 2, februari 2014)

[klik op de scans om ze te lezen]

Continue reading Citaatkunstenaar Daan van Golden

De wortel als borduurgaren: Diana Scherer

 

Diana Scherer in haar atelier. Foto: Werry Crone
Diana Scherer in haar atelier. Foto: Werry Crone

In de serie ‘De Schepping’ vertellen kunstenaars hoe hun werk tot stand komt. Diana Scherer ‘dresseert’ plantenwortels: ze laat ze in geometrische patronen groeien. Mooi en hopelijk bruikbaar als materiaal.

Het atelier van Diana Scherer ruikt naar aarde. Ze moest opruimen voor de komst van de Trouw-fotograaf, vond ze, “het was helemaal dichtgegroeid”. Maar ook nu is het grootste deel van de vloer van het voormalige klaslokaal in Amsterdam-Noord nog bedekt met haar werk – af en onaf. Het voltooide ligt op de grond, uitgestald op tafeltjes, of, als het niet goed is gelukt, weggestopt in een kast. Bij het raam staat het ‘werk in wording’: rechthoekige bakken waarop grasachtige sprieten groeien. Er is niets kunstzinnigs aan te zien; de magie speelt zich af aan de onderkant. Continue reading De wortel als borduurgaren: Diana Scherer

De achterkant van het schilderij

screen-shot-2017-01-09-at-11-31-59Rob Scholte en Vik Muniz hebben zich allebei op de achterkant van de kunst gericht. Letterlijk. Wat doen ze precies, en wat is daar eigenlijk te zien?

(gepubliceerd in Trouw, 21 juni 2016)

De eerste keer oog in oog staan met de ‘Olympia’ van Manet, of, vooruit, de ‘Mona Lisa’ van Da Vinci, kan vervreemdend zijn. Het zijn beelden die je al zo vaak hebt gezien – in een boek, op een scherm, op een koektrommel desnoods. Maar het schilderij is veel groter (Manet) of veel kleiner (Mona) dan je had verwacht. Hád je je überhaupt gerealiseerd dat het ‘plaatje’ ook een afmeting had, dimensies, een lijst, een gewicht? En dat het een object is – een ding – en dat het dus niet alleen een voorkant, maar ook een achterkant heeft? Continue reading De achterkant van het schilderij

Hoogtepunten van de Amsterdam Art Fair

Screen Shot 2016-05-30 at 3.39.40 PMVoor het nieuwe kunstplatform See All This vatte ik het aanbod van de tweede editie van de Amsterdam Art Fair samen in 12 hoogtepunten, te lezen op het blog.

Voor het nieuwe, tweede nummer van het papieren tijdschrift van See All This interviewde ik oa. Rob Scholte over de belangrijkste gebeurtenissen in de geschiedenis, en besteedde ik aandacht aan opkomend kunstenaar Taocheng Wang.

 

Ulay en zijn polaroids

Verschenen in Trouw, 29 januari 2016
Verschenen in Trouw, 29 januari 2016

Ulay, kunstenaar en ex-geliefde van Marina Abramovic, was vanaf 1972 vertegenwoordiger voor het fotobedrijf Polaroid. Nu zijn zijn foto’s in Rotterdam te zien.

De kunstenaar had zich al verontschuldigd, bij de opening van de tentoonstelling: hij is zelf nogal aanwezig in de zalen van het museum. Ulay, geboren als Uwe Laysiepen in Solingen in 1943, doelde op het onderwerp van de polaroids die er te zien zijn. Van de eerste kleine experimenten van begin jaren ’70, via het drie meter hoge werk uit 1990 naar de serie ‘zwemfoto’s’ uit 2015 is inderdaad Ulay zelf steeds te zien. Continue reading Ulay en zijn polaroids

Hoe het schilderij een titel kreeg

Screen Shot 2016-02-09 at 5.03.22 PMKunstwerken hebben lang niet altijd titels gekregen van de kunstenaars. Toch zijn de schilderijen en beelden vaak zo verweven met hun naam, dat het lastig is ze uit elkaar te trekken.

In 1953 maakte Robert Rauschenberg een opmerkelijk kunstwerk: een wit papier waarop iets weggegumd was, en hij noemde zijn werk ‘Erased the Kooning drawing’. Rauschenberg had een tekening van Willem de Kooning gekocht, en die uitgegumd. Zonder de titel had niemand begrepen wat het was, en het waarschijnlijk ook niet zo aandachtig bekeken. Continue reading Hoe het schilderij een titel kreeg

De magie van de muze

Gepubliceerd in Trouw, 23 juni 2015
Gepubliceerd in Trouw, 23 juni 2015

Een muze wordt vaak afgedaan als een inspirerend (naakt-)model voor een kunstenaar. Een tentoonstelling in Haarlem laat zien dat de muze meer diepgang heeft dan dat.

‘Het was een voordeel dat ik niet blond ben, maar donker. In blond haar kun je minder noten kwijt.’ Hedwig de Beer heeft het over ‘Portret van Hedwig’, dat haar levensgezel Jurriaan Andriessen (1951-1991) tussen 1977 en 1983 van haar maakte. Het is volledig opgebouwd uit muzieknoten, fragmenten van door de componist zelf gecomponeerde muziek. Tegelijkertijd beeldt de partituur ook het gezicht uit van De Beer. ‘Een werk van liefde’, noemt ze het zelf; ze was de muze van de jong gestorven Andriessen. Continue reading De magie van de muze

Verf over verf: Arnulf Rainer

Het is een grote vraag voor alle kunstenaars: wanneer moet je stoppen met polijsten, gummen, perfectioneren? Wanneer is je kunstwerk af? De 85-jarige Oostenrijkse kunstenaar Arnulf Rainer heeft al zijn hele leven een eigen benadering voor dat probleem: übermalen, overschilderen. Vanaf de jaren vijftig voegde hij nieuwe ‘lagen’ in verf of krijt toe aan al bestaande tekeningen, foto’s en schilderijen. Kunstwerken van hemzelf, soms ook van anderen. In het Cobramuseum in Amstelveen zijn die ‘Übermalungen’ nu te zien. Continue reading Verf over verf: Arnulf Rainer

Conflict, time, photography

Gepubliceerd in Trouw, 21 april 2015
Gepubliceerd in Trouw, 21 april 2015

Hoe verschillend ook qua tijd en achtergrond, oorlogen hebben overeenkomsten. Een tentoonstelling in Essen toont de effecten van die oorlogen, van 1854 tot nu, vastgelegd in foto’s.

In september 1945, zeven maanden nadat de geallieerden Dresden bombardeerden, keerde de Duitse fotograaf Richard Peter terug naar de stad die hij kende als het Florence aan de Elbe. Vrijwel de hele stad lag in puin. In 1949 verscheen zijn fotoboek ‘Dresden- eine Kamera klagt an’, met als bekendste foto de volledig verwoeste stad, gezien vanaf de Rathausturm, waar een standbeeld de ruïnes overzag. Het boek werd een bestseller, de foto een icoon voor de geallieerde bombardementen op burgerdoelen. Continue reading Conflict, time, photography

Koons’ spiegelpaleis

Verschenen in Trouw, 10 december 2014
Verschenen in Trouw, 10 december 2014

De kunst van Jeff Koons wordt vaak gezien als gemakkelijk, kitsch en gebakken lucht. Een grote overzichtstentoonstelling in Parijs nuanceert dat beeld.

Wie niet beter zou weten, zou denken dat er een feestartikelenwinkel is neergestreken in het Parijse Centre Pompidou. Er staat meer dan levensgroot porceleinen beeld van Michael Jackson met zijn aap, een drie meter hoog beeld van een hondje dat gemaakt lijkt te zijn van een lange dunne ballon, een reusachtig hart, en er hangen billboards met vrolijke reclames voor frisdrank – ‘New! New too!’ Continue reading Koons’ spiegelpaleis

De gelaagde werkelijkheid van Emo Verkerk

Verschenen in Trouw, 15 november 2014
Verschenen in Trouw, 15 november 2014

Emo Verkerk maakt al meer dan dertig jaar kunst, en zijn werk zit in verschillende belangrijke collecties. Toch zijn zijn schilderijen en beelden niet vaak samen te zien geweest. Vandaag opent in het Gemeentemuseum Den Haag een tentoonstelling.

‘Goh, dat ziet er wel goed uit zeg, wat een ervaring, om al dat werk terug te zien’ Emo Verkerk kijkt z’n ogen uit als hij voor het eerst de tentoonstellingsruimtes binnenkomt waar z’n werk net is opgehangen. Sommige werken had hij jaren niet gezien, en nu hangen ze allemaal samen in Den Haag. Continue reading De gelaagde werkelijkheid van Emo Verkerk

De zee in Oostende

TRW-20141108 Oostende de Zee1
Verschenen in Trouw, 8 november 2014

Met een laatste tentoonstelling neemt België afscheid van curator en kunstpaus Jan Hoet. ‘De Zee’ in Oostende is soms iets té overdadig, maar mede dankzij de vele locaties soms ook prettig verfrissend.

In een vijver van het Leopoldpark in Oostende drijft een vlot met een paar uitnodigende, maar onbereikbare stoeltjes erop. ‘Le bateau imaginaire staat er in grote letters onder. Het is een kunstwerk van de Oostenrijkers Franz West (1947-2012) en Heimo Zobernig (1958), ze maakten het in 2004 en sindsdien heeft deze ‘boot van de verbeelding’ al in veel internationale vijvers gedobberd. Nu ligt hij dus in België, als onderdeel van de grote kunstmanifestatie ‘De zee, hommage aan Jan Hoet’ die tot in april op allerlei locaties in Oostende te zien is. Continue reading De zee in Oostende