Margaret Bourke-White: de eerste vrouw

Verschenen in Trouw, 15 mei 2014
Verschenen in Trouw, 15 mei 2014

De Amerikaanse fotojournaliste Margaret Bourke White (1904-1971) was een pionier in haar vak. Een tentoonstelling in Den Haag geeft een prachtig overzicht van haar vroege werk.

De bewoners van Weimar hadden het ‘nicht gewusst’. Niet geweten dat er in het op nog geen vijf kilometer afstand gelegen concentratiekamp Buchenwald meer dan vijftigduizend mensen waren omgebracht, en niets gedaan. Op 16 april 1945 werden duizend inwoners van Weimar daarom gedwongen het kamp te bezoeken dat een paar dagen ervoor was ontdekt door de Amerikaanse troepen. Margaret Bourke-White, de Amerikaanse fotojournaliste die werkte voor tijdschriften als Life en Fortune, was erbij, zag de afschuw en schaamte op de gezichten van de weldoorvoede burgers bij de opgestapelde, uitgemergelde lichamen, en drukte af. Continue reading Margaret Bourke-White: de eerste vrouw

Fenton in de Krim

TRW-20140312 Fenton in de Krim1
Gepubliceerd in Trouw, 12 maart 2014

De beelden van het internet-televisiekanaal ‘Espresso tv’ waren direct, een paar weken geleden, en hoewel het niet ondertiteld werd, was de boodschap glashelder: het Maidanplein in Kiev stond in brand, en het was menens. Tegelijkertijd liet de Russische televisie vijf keer dezelfde vrouw laten optreden als ‘pro-Russische Oekraïense’ in verschillende kostuums, zo bleek uit een collage die op Twitter circuleerde. Na de verbazing over de rol van digitale, sociale media tijdens de Arabische lente is die snelle aanvoer van beelden uit verre conflictgebieden al bijna vanzelfsprekend geworden.
Heel anders ging het in 1855. Zijn huifkar beladen met vijf fotocamera’s en chemicaliën op de vloer gezekerd, daarnaast dozen met ingemaakt vlees, wijn en biscuitjes, een veldbed en een stoof, en 700 glasplaten in extra kisten, trok de Britse fotograaf Roger Fenton (1819-1869) in februari van dat jaar naar de Krim. Een ‘mobiele donkere kamer’ noemde hij zijn kar, voor de duidelijkheid schreef hij het er met zwarte letters op: ‘photographic van’. Hoewel hij uiteindelijk geen enkel gevecht of gewonde soldaat zou vastleggen, staat Fenton nu bekend als de allereerste oorlogsfotograaf. Continue reading Fenton in de Krim

Alles rock’n roll – Gerrit Starczewski

Voorgelezen bij de opening van de overzichtstentoonstelling van Starczewski in de Melkweg galerie, 6 maart 2013

Beth Ditto - ©Gerrit Starczewski
Beth Ditto – ©Gerrit Starczewski

Es ist Alles Rock’n roll, zegt Gerrit Starczewski. Vreemd. Op het eerste gezicht is van rock ‘n roll op zijn foto’s weinig te zien. Muziekinstrumenten zijn er nauwelijks. Drank en drugs zijn onzichtbaar. En gedanst wordt er zelden. We zien een echtpaar in een snackbar, voetbalsupporters, een veld met balonnen, een meisje met een pleister op haar neus. Is dit rock ‘n roll? De foto’s hangen kriskras door elkaar, als het al een reportage wás, dan is daar nog maar weinig van te zien. Maar juist door die chaos word je gedwongen beter te kijken. Continue reading Alles rock’n roll – Gerrit Starczewski

Eentonig landschap mist diepte

Gepubliceerd in Trouw, 6 september 2012

Fotofestival Noorderlicht blijft met het thema ‘Terra Cognita’ op bekend terrein. Zelden komen inzendingen boven het maaiveld uit.

Als bij een legpuzzel zocht Hiroyuki Masuyama met zijn fotocamera de stukjes van de schilderijen van Caspar David Friedrich en J.M.W. Turner bij elkaar, kriskras door Europa. De landschappen van de negentiende-eeuwse kunstenaars zijn wereldberoemd: ze ver- beelden het sublieme, de onbeschrijfelijke gevoelens van nietigheid tegenover de machtige natuur. In de presentatie van het werk van Masuyama bij het fotofestival Noorderlicht worden de meesterwerken kitscherige plaatjes zonder diepte: een persi- flage. En dat ligt niet aan de fotograaf zelf. Continue reading Eentonig landschap mist diepte

Digitale beeldenstorm

Gepubliceerd in Trouw, 10 augustus 2012

Curatoren en kunstenaars gebruiken foto’s van het internet alsof het een nieuwe beeldentaal is. De tentoonstelling ‘From here on’ in Antwerpen brengt die experimenten voor het eerst samen.

Een manifest betekent vaak gedonder. In de politiek, maar ook in de kunst. De Futuristen begonnen er in 1909 mee om hun revolutie aan te kondigen, nu is het ook bij de tentoonstelling in het Fotomuseum in Antwerpen raak. ‘Nu’, staat er op een groot bord, ‘is iedereen redacteur. We hergebruiken, knippen en plakken, remixen en uploaden. Alles wat we nodig hebben is een oog, hersens, een camera, een telefoon, een laptop, een scanner. Alles zal anders zijn vanaf nu…’ ‘From here on…’ Sneller internet, Photoshop, digitale camera’s op mobiele telefoons met internet, hebben ervoor gezorgd dat fotografen en amateurs anders fotografeerden. Toch worden er nog altijd foto’s gemaakt. Maar die zien we niet in deze tentoonstelling.

Continue reading Digitale beeldenstorm