Bij Kapoor in het atelier

Het atelier van Kapoor. Foto: Joke de Wolf
Het atelier van Kapoor. Foto: Joke de Wolf

Vanwege de tentoonstelling van drie nieuwe werken van Anish Kapoor in de Eregalerij van het Rijksmuseum ging ik begin november op bezoek in zijn atelier in Londen. Lees hier en hier mijn artikel, verschenen in Trouw op 24 november 2015

De magie van de muze

Gepubliceerd in Trouw, 23 juni 2015
Gepubliceerd in Trouw, 23 juni 2015

Een muze wordt vaak afgedaan als een inspirerend (naakt-)model voor een kunstenaar. Een tentoonstelling in Haarlem laat zien dat de muze meer diepgang heeft dan dat.

‘Het was een voordeel dat ik niet blond ben, maar donker. In blond haar kun je minder noten kwijt.’ Hedwig de Beer heeft het over ‘Portret van Hedwig’, dat haar levensgezel Jurriaan Andriessen (1951-1991) tussen 1977 en 1983 van haar maakte. Het is volledig opgebouwd uit muzieknoten, fragmenten van door de componist zelf gecomponeerde muziek. Tegelijkertijd beeldt de partituur ook het gezicht uit van De Beer. ‘Een werk van liefde’, noemt ze het zelf; ze was de muze van de jong gestorven Andriessen. Continue reading De magie van de muze

Verf over verf: Arnulf Rainer

Het is een grote vraag voor alle kunstenaars: wanneer moet je stoppen met polijsten, gummen, perfectioneren? Wanneer is je kunstwerk af? De 85-jarige Oostenrijkse kunstenaar Arnulf Rainer heeft al zijn hele leven een eigen benadering voor dat probleem: übermalen, overschilderen. Vanaf de jaren vijftig voegde hij nieuwe ‘lagen’ in verf of krijt toe aan al bestaande tekeningen, foto’s en schilderijen. Kunstwerken van hemzelf, soms ook van anderen. In het Cobramuseum in Amstelveen zijn die ‘Übermalungen’ nu te zien. Continue reading Verf over verf: Arnulf Rainer

Conflict, time, photography

Gepubliceerd in Trouw, 21 april 2015
Gepubliceerd in Trouw, 21 april 2015

Hoe verschillend ook qua tijd en achtergrond, oorlogen hebben overeenkomsten. Een tentoonstelling in Essen toont de effecten van die oorlogen, van 1854 tot nu, vastgelegd in foto’s.

In september 1945, zeven maanden nadat de geallieerden Dresden bombardeerden, keerde de Duitse fotograaf Richard Peter terug naar de stad die hij kende als het Florence aan de Elbe. Vrijwel de hele stad lag in puin. In 1949 verscheen zijn fotoboek ‘Dresden- eine Kamera klagt an’, met als bekendste foto de volledig verwoeste stad, gezien vanaf de Rathausturm, waar een standbeeld de ruïnes overzag. Het boek werd een bestseller, de foto een icoon voor de geallieerde bombardementen op burgerdoelen. Continue reading Conflict, time, photography

DWDD pop-up museum

Gepubliceerd in Trouw, 18 februari 2015
Gepubliceerd in Trouw, 18 februari 2015

Het populaire tv-programma De Wereld Draait Door heeft een Pop-Up-museum geopend waarvoor ‘tafelheren en -dames’ op zoek mochten naar ‘Vergeten Kunst’ in depots van tien musea. Het resultaat is teleurstellend

‘Kenners weten misschien wel wie Constant Permeke is of Edgar Fernhout, maar Tante Loes, de typische De Wereld Draait Door-kijker, weet dat niet. En die wil ik graag laten zien hoe mooi dit is.’ Continue reading DWDD pop-up museum

Kogels door de spiegel – Charlie Hebdo en de verwarring van het beeld

Verschenen in Trouw, 12 januari 2015
Verschenen in Trouw, 12 januari 2015

De bloedige aanslag op de redactie van Charlie Hebdo werd gepleegd vanwege een hardnekkig misverstand over de betekenis van tekeningen.

Het lijkt onbegonnen werk om verheven beweegredenen te zoeken achter de mensen die afgelopen woensdag zo’n barbaarse daad verrichten – het was immers blinde, barbaarse haat.
Maar dat de terroristen juist kozen voor de redactie van een tijdschrift dat cartoons verspreidde, tekeningen met een paar woorden, in plaats van, bijvoorbeeld, een ‘serieuze’ krant met commentaar op het handelen van (strenge) moslims, heeft wel een reden. Het afbeelden van hun profeet, Mohammed, is niet toegestaan volgens de aanslagplegers – en juist dat gebeurde regelmatig in Charlie Hebdo. Het tijdschrift stond daarom al jaren hoog op hun dodenlijst. Continue reading Kogels door de spiegel – Charlie Hebdo en de verwarring van het beeld

Koons’ spiegelpaleis

Verschenen in Trouw, 10 december 2014
Verschenen in Trouw, 10 december 2014

De kunst van Jeff Koons wordt vaak gezien als gemakkelijk, kitsch en gebakken lucht. Een grote overzichtstentoonstelling in Parijs nuanceert dat beeld.

Wie niet beter zou weten, zou denken dat er een feestartikelenwinkel is neergestreken in het Parijse Centre Pompidou. Er staat meer dan levensgroot porceleinen beeld van Michael Jackson met zijn aap, een drie meter hoog beeld van een hondje dat gemaakt lijkt te zijn van een lange dunne ballon, een reusachtig hart, en er hangen billboards met vrolijke reclames voor frisdrank – ‘New! New too!’ Continue reading Koons’ spiegelpaleis

De gelaagde werkelijkheid van Emo Verkerk

Verschenen in Trouw, 15 november 2014
Verschenen in Trouw, 15 november 2014

Emo Verkerk maakt al meer dan dertig jaar kunst, en zijn werk zit in verschillende belangrijke collecties. Toch zijn zijn schilderijen en beelden niet vaak samen te zien geweest. Vandaag opent in het Gemeentemuseum Den Haag een tentoonstelling.

‘Goh, dat ziet er wel goed uit zeg, wat een ervaring, om al dat werk terug te zien’ Emo Verkerk kijkt z’n ogen uit als hij voor het eerst de tentoonstellingsruimtes binnenkomt waar z’n werk net is opgehangen. Sommige werken had hij jaren niet gezien, en nu hangen ze allemaal samen in Den Haag. Continue reading De gelaagde werkelijkheid van Emo Verkerk

De late Rembrandt in Londen

Verschenen in Trouw, 11 november 2014
Verschenen in Trouw, 11 november 2014

Het is nét niet dringen, in de rij voor de Rembrandttentoonstelling in de Londense National Gallery. Bezoekers kopen vooraf online, voor 18 pond (bijna 23 euro) een kaartje voor een bepaalde tijd en datum, en binnen dat halve uur moeten ze binnen zien te komen. Maar eerst moet de eerste zaal voldoende leeg zijn. Er zijn audioguides, en er is een gratis boekje met compacte toelichting bij elk werk in de tentoonstelling, op de muren staan alleen de thema’s en de titels van de kunstwerken. Die voorzorgsmaatregelen schelen al een hoop onrust in de vaak schemerdonkere zalen. En zodra je dan in die eerste zaal bent, begrijp je dat het hier niet gaat om één of twee schilderijen waar iedereen voor staat te dringen. Er zijn veertig schilderijen, twintig tekeningen en dertig prenten te zien. Bijna elk werk is een publiekslieveling in ‘eigen land’ of een pronkstuk voor de privé-eigenaars, en bij hoge uitzondering hangen de werken de komende maanden samen. Continue reading De late Rembrandt in Londen

De zee in Oostende

TRW-20141108 Oostende de Zee1
Verschenen in Trouw, 8 november 2014

Met een laatste tentoonstelling neemt België afscheid van curator en kunstpaus Jan Hoet. ‘De Zee’ in Oostende is soms iets té overdadig, maar mede dankzij de vele locaties soms ook prettig verfrissend.

In een vijver van het Leopoldpark in Oostende drijft een vlot met een paar uitnodigende, maar onbereikbare stoeltjes erop. ‘Le bateau imaginaire staat er in grote letters onder. Het is een kunstwerk van de Oostenrijkers Franz West (1947-2012) en Heimo Zobernig (1958), ze maakten het in 2004 en sindsdien heeft deze ‘boot van de verbeelding’ al in veel internationale vijvers gedobberd. Nu ligt hij dus in België, als onderdeel van de grote kunstmanifestatie ‘De zee, hommage aan Jan Hoet’ die tot in april op allerlei locaties in Oostende te zien is. Continue reading De zee in Oostende