Bij kunstenaar Kelly is een boog gewoon een boog

(Artikel is gepubliceerd in Trouw, 22 juni 2021)

Naast de strakke geometrische beelden van Ellsworth Kelly lijkt het Amsterdamse Rijksmuseum bijna een poppenhuis. Zijn kunst tilt de hele omgeving op.

Een slordig gevormde witte ronde ring zweeft in het groen, alsof iemand een stuk uit de Rijksmuseumtuin heeft gegumd. Weg ruimte, weg kleur. Onzin natuurlijk: het is een ronde rechtopstaande plaat aluminium van een paar centimeter dikte met een ronde opening in het midden, zodat je er doorheen kunt kijken. Het oppervlak is zo perfect wit en mat dat het alles eromheen in een ander daglicht zet. Het zuigt alle aandacht naar zich toe.

Ellsworth Kelly, White Ring, 1963. Beeld Rijksmuseum
Ellsworth Kelly, White Ring, 1963.Beeld Rijksmuseum
Continue reading Bij kunstenaar Kelly is een boog gewoon een boog

Berlinde De Bruyckere in De Groene

Voor De Groene Amsterdammer kon ik nu de musea weer open zijn, eindelijk weer een tentoonstelling recenseren. Ik ging naar Maastricht en zag daar de expositie Engelenkeel van Berlinde De Bruyckere.

‘De Bruyckere beeldt geen gezichten af. Ze liet mensfiguren hun hoofd verstoppen onder dekens, de lichamen zoals die uit Voorlinden zijn niet alleen hoofdloos, ze zijn ook geslachtloos. De veren van de engelen uit de Hagia Sophia keren terug op de jassen van de Sjemkels, hun hoofden voorgoed verstopt, open voor iedere zondaar om er zijn gelijkenis in te zien.’

Via deze link lees je het hele artikel.

Over roofkunst, op radio 1

Vanochtend mocht ik heel vroeg, van 5 tot 6 uur, in het programma Gaan! op radio 1, vertellen en vragen beantwoorden over koloniale roofkunst, en hoe Nederland en andere Europese landen daarmee omgaan. Terugluisteren kan hier

De Mona Lisa van Raymond Hekking – op Radio 1

In Parijs kwam begin juni een bijzonder schilderij onder de hamer: een kopie van de Mona Lisa waarvan antiquair in de jaren zestig overtuigd was dat het de enige echte was. Bij Met het oog op morgen op Radio 1 mocht ik erover vertellen, je kunt het hier terug luisteren.

Wekelijkse rubriek in Trouw: Het Oog van De Wolf

Sinds dinsdag 20 april 2021 heb ik een eigen wekelijkse rubriek in Trouw, Het Oog van De Wolf. Daarin neem ik een onderwerp uit de actualiteit dat ik verbind aan een kunstwerk. Aan bod kwamen onder andere het terras (met een schilderij van Edouard Manet), de stilte van vier mei (met The Artist is Present van Abramovic), de bibliotheek (met een werk van Rachel Whiteread) en de komst van de lente (met David Hockney). Alle afleveringen staan hier samen. Hieronder een voorbeeld van 25 mei 2021, met een schilderij uit het Rijksmuseum Amsterdam.

Continue reading Wekelijkse rubriek in Trouw: Het Oog van De Wolf

Knuffelen in de kunst

In België was in het coronabeleid een aparte regel voor het ‘knuffelen’, je mocht één persoon uitkiezen met wie je aanrakingen en zoenen uitwisselde. Omdat de regel is versoepeld naar 4 personen – en niet steeds dezelfde 4 – mocht ik vandaag in het Belgische Radio-1 programma De wereld van Sofie praten over de rol van ‘knuffelen’ in de kunst – van de Etruskische sarcofaag van het echtpaar uit de Villa Giulia tot aan Bill Viola. Je kunt het hier terugluisteren.

Over het gecompliceerde maar langdurige huwelijk tussen politiek en kunst

In Trouw schreef ik een artikel over de warme relatie tussen machthebbers en kunst (zie hieronder), ik mocht er later ook over vertellen op Radio 1 (en op NPO2), terugkijken kan hier, vanaf minuut 47:00

(Gepubliceerd in Trouw, 2 februari 2021) Amerikaanse presidenten en hun voorgangers maken handig gebruik van kunst. Ze bestendigen er hun macht mee en laten tegelijk zien welke nieuwe politieke wind er waait, aldus kunsthistorica Joke de Wolf

Direct na zijn inauguratie keek president Biden naar een schilderij. Hij deed dat samen met zijn vrouw Jill, met de nieuwe vicepresident Kamala Harris en de Second Gentleman, zoals de man van Kamala Harris officieel wordt aangeduid. Eerder had de 22-jarige Amanda Gorman al de show gestolen met een gedicht – de poëzie was een welkome afwisseling van de holle frases van de andere aanwezigen.

Continue reading Over het gecompliceerde maar langdurige huwelijk tussen politiek en kunst

Symposium over kunst in openbare ruimte, 20 januari

Rock Strangers van Arne Quinze, op het Zeeheldenplein van Oostende. Foto JdW

Het jubilerende tijdschrift BK-Informatie organiseert een symposium over kunst in openbare ruimte, 20 januari, deels online te volgen. Ik praat daarbij met Giny Vos, Anna Tilroe, Femke Schaap en Kamiel Verschuren over het nut van gedoe rond kunst in openbare ruimte. Hier lees je meer over het symposium (er zijn nog kaarten te krijgen), in 2019 schreef ik hier een column over het onderwerp voor HP/De Tijd, en hier staan de artikelen uit de serie die ik in 2018 schreef over kunst in openbare ruimte voor Trouw.

Bijdrages aan de Groene Amsterdammer (selectie)

Ik heb de afgelopen twee jaar regelmatig geschreven voor De Groene Amsterdammer – en blijf dat met veel plezier doen – stukken die ik niet stuk voor stuk hier op deze site heb gedeeld. Hieronder een snelle (niet volledige) inhaalslag.

Ik schreef over de foto’s van de Archives de la Planète van Albert Kahn, waarvan in het Allard Pierson Museum uitvergrotingen te zien waren. ‘Het is jammer dat de in Nederland gemaakte foto’s uit de Archives de la planète niet in de tentoonstelling hangen, gelukkig zijn ze wel online te bekijken.’ Dat kan hier

Ik schreef over de ‘vergeten’ kunstenaar Gabriële Münter, aan wie in Keulen een tentoonstelling werd gewijd. ‘Malweiber’ werden ze genoemd, schilderwijven, vrouwen die zo nodig ook iets artistieks moesten doen. Ook Münter zou later door haar buren in Beieren zo worden genoemd, maar vanaf het begin deed ze haar uiterste best te laten zien dat ze meer kon dan decoratieve landschapjes schilderen, ze was ambitieus en wilde een goede opleiding. Kandinsky was de eerste leraar die haar talent erkende. ‘Een hopeloze leerling – ik kan je niets meer leren’, schreef hij haar.

Ik schreef over het werk van Shirin Neshat, waarvan in Den Haag in het GEM een kleine tentoonstelling was te zien, eentje die iets te veel leunde op haar oude werk en daardoor de balans kunstmatig verstoorde.

Continue reading Bijdrages aan de Groene Amsterdammer (selectie)

Symposium Kunst in Openbare Ruimte, 5 november, Utrecht

BK-Informatie, het vakblad voor beeldend kunstenaars, bestaat veertig jaar. Vanwege dat jubileum organiseert het op 5 november een symposium over kunst in openbare ruimte in Utrecht. Omdat ik regelmatig heb geschreven over het onderwerp is mij gevraagd een vraag te stellen en op basis daarvan een aantal gasten uit te nodigen. Er zijn slechts enkele ‘echte’ kaarten beschikbaar, vanwege de coronamaatregelen, daarnaast wordt het gesprek ook gestreamd en kan iedereen dus live meekijken tegen een kleine betaling.

‘Destroy my face’ van Erik Kessels, een fotoproject in een skatehal tgv Breda Photo dat na online ophef is verwijderd. Foto: JdW

Wie die gasten zijn, is nog niet bekend, de vraag al wel:

‘“Wat is het nut en de noodzaak van gedoe bij kunst in de openbare ruimte?” Kunst in de openbare ruimte is voor alle gebruikers van die ruimte zichtbaar aanwezig, en veroorzaakt daardoor vaak gedoe. Voorbijgangers, omwonenden en belanghebbenden zoals winkeliers en uitzichtliefhebbers laten vaak al voordat het werk er staat, weten wat ze ervan vinden. Vooral als het werk hen niet aanstaat, weten ze zich off- en online te verenigen met actiegroepen en petities, en zoeken ze hun gelijk bij pers, sponsoren of politiek. Joke benoemde in een artikel in HP/ De Tijd drie categorieën gedoe: “Gemopper door mensen die moderne kunst zonde van het geld vinden – ‘daar kan je heel veel vuilnis van ophalen’ -, mensen die het niet eens zijn met de ideologische uitgangspunten van het beeld – ‘die misdadiger verdient geen monument’ – of van mensen die de plaats niet geschikt vinden – ‘dat zijn onmisbare parkeerplaatsen’.” Op z’n best zijn alle drie de categorieën op de een of andere manier vertegenwoordigd, concludeerde ze. Want als tegenstanders zich roeren, melden voorstanders zich ook. Tijdens het symposium discussiëren we verder over deze vragen. Kan gedoe bijdragen aan de omarming van een kunstwerk? En biedt een pittig debat juist niet de mogelijkheid voor de wenselijke hoor en wederhoor?

Openingstekst On Sight – 38 cc, Delft

Op 7 maart mocht ik de tentoonstelling ‘On Sight’ openen, een expositie met werk van Caroline Van den Eynden, Inez de Brauw en Sebastian Diaz Morales,  in 38cc, Delft. De hele tekst is hier te lezen, hieronder enkele passages.

‘De werken van Caroline Van Den Eynden, de zo liefdevol vormgegeven maquettes van denkbeeldige bouwwerken, nodigen uit tot dwalen. […] Prominent aanwezig in de maquettes zijn de vensters, de ramen, de glazen overkapping als onderdeel van het werk, de weg van binnen naar buiten, of, voor ons, passerende reuzen, juist van buiten naar binnen. Als een Grote Vriendelijke Reus zou je de bewoners mooie dromen willen toeblazen, maar deze huizen geven de dromen juist aan ons terug. Spiegelmuren maken ons, samen met de rest van de omgeving, de buizen van de galerie en de andere kunstwerken én met de Delftse lucht, onderdeel van het werk. We staan er midden in.Voor de scherpe toeschouwer is daar binnen trouwens nog een andere mogelijkheid tot ontsnapping: via het projectiescherm.’

Continue reading Openingstekst On Sight – 38 cc, Delft

Joke de Wolf op Topics

Deze persoonlijke site loopt achter, m’n meest recente krantenpublicaties staan er niet op – dat heeft een legale reden, en daarnaast een praktische. Op Topics, de gezamenlijke website voor abonnees van Volkskrant, Trouw, Parool en nog 10 andere publicaties van DPG, voorheen de Persgroep, zijn sommige van mijn artikelen in Trouw al op de dag van verschijnen hier te lezen, je kunt mij als auteur ook volgen. [Helaas blijkt het volgsysteem van Topics de laatste tijd niet helemaal waterdicht, beter kan je ook zo af en toe zoeken op mijn naam]

Voor de lezers die geen abonnee zijn, en dus op deze site terugvallen: excuses. (Op Twitter plaats ik als @alaloupe ook de links naar m’n meest recente publicaties)